Romaji

Romaji là hệ thống viết tiếng Nhật bằng ký tự bảng chữ cái Latin. Nó cho phép người không đọc được hiragana, katakana hoặc kanji vẫn có thể phát âm và hiểu tiếng Nhật ở mức cơ bản. Hai hệ thống chính là Hepburn (ヘボン式) và Kunrei-shiki (訓令式). Hepburn phản ánh phát âm thực tế (ví dụ: "shi", "chi", "tsu") và được sử dụng rộng rãi quốc tế, trong khi Kunrei-shiki bám sát cấu trúc âm vị của tiếng Nhật (ví dụ: "si", "ti", "tu").

Romaji Hepburn được sử dụng trong hộ chiếu Nhật Bản, biển báo ga tàu, tên miền và các tài liệu quốc tế. Nó trực quan hơn cho người nói tiếng Anh vì phản ánh phát âm gần đúng. Kunrei-shiki được dùng trong sách giáo khoa quốc ngữ Nhật Bản và được tiêu chuẩn ISO 3602 công nhận; thông báo Nội các năm 1954 quy định Kunrei-shiki đã được sửa đổi năm 2025 theo hướng lấy cách viết kiểu Hepburn làm cơ sở, nên tính đến năm 2026 hai hệ thống cùng tồn tại trong giai đoạn chuyển tiếp. Sự khác biệt gây nhầm lẫn phổ biến: "Fuji" (Hepburn) vs "Huzi" (Kunrei-shiki), "Shinjuku" vs "Sinzyuku".

Romaji là nền tảng cho phương thức nhập liệu tiếng Nhật (IME) trên bàn phím. Người dùng gõ romaji và IME chuyển đổi thành hiragana, sau đó có thể chuyển thành kanji. Ví dụ, gõ "nihongo" tạo ra "にほんご" rồi có thể chuyển thành "日本語". Hiểu quy tắc chuyển đổi romaji-kana là thiết yếu cho nhập liệu tiếng Nhật hiệu quả.

Trong phát triển web, romaji xuất hiện trong URL, tên miền và slug. Nhiều trang web Nhật Bản sử dụng romaji cho URL thay vì ký tự tiếng Nhật được percent-encode (dài và khó đọc). Ví dụ, /tokyo-tower thay vì /%E6%9D%B1%E4%BA%AC%E3%82%BF%E3%83%AF%E3%83%BC. Tuy nhiên, cần nhất quán trong hệ thống romaji được sử dụng trong toàn bộ trang web.

Một quan niệm sai lầm phổ biến là romaji là cách viết "chính thức" của tiếng Nhật. Trên thực tế, nó chủ yếu là công cụ hỗ trợ cho người nước ngoài và cho nhập liệu máy tính. Tiếng Nhật bản địa sử dụng hỗn hợp hiragana, katakana và kanji. Ngoài ra, một số âm tiếng Nhật không có biểu diễn romaji hoàn hảo - nguyên âm dài, phụ âm đôi và âm mũi đặc biệt có nhiều cách viết khác nhau tùy hệ thống.

Từ góc độ đếm ký tự, việc chuyển sang romaji làm thay đổi số ký tự so với cách viết gốc. "Tokyo" (5 ký tự romaji) tương ứng với "東京" (2 ký tự kanji) hoặc "とうきょう" (5 ký tự hiragana). Hiểu mối quan hệ giữa romaji và các hệ thống chữ viết Nhật Bản giúp ước tính chính xác độ dài văn bản khi chuyển đổi giữa các dạng biểu diễn.