Cơ chế hoạt động của gợi ý nhập liệu dựa trên mô hình ngôn ngữ thống kê. Từ lượng lớn dữ liệu văn bản, hệ thống học xác suất "sau từ này, từ nào có khả năng xuất hiện cao nhất" và đề xuất các ứng viên có xác suất cao nhất. Khi gõ "xin", hệ thống gợi ý "chào" vì cụm "xin chào" xuất hiện với tần suất cao trong dữ liệu huấn luyện.

Gợi ý nhập liệu tiếng Việt có đặc điểm riêng liên quan đến phương pháp gõ dấu. Với kiểu gõ Telex (phổ biến nhất), người dùng gõ "aa" để tạo "â", "ow" để tạo "ơ", "dd" để tạo "đ". Hệ thống gợi ý cần hiểu rằng "nguowif" đang trong quá trình gõ "người" theo Telex. Với kiểu gõ VNI, dấu thanh được gõ bằng số (1-5), ví dụ "Vie65t" tạo ra "Việt". Bộ gõ thông minh như Unikey, GoTiengViet kết hợp gợi ý nhập liệu với chuyển đổi dấu, cho phép gõ nhanh hơn đáng kể.

Gợi ý nhập liệu tăng tốc độ gõ một cách đáng kể. Nghiên cứu cho thấy tốc độ nhập tăng 30-50% khi sử dụng gợi ý. Đặc biệt trên điện thoại, chạm vào gợi ý nhanh hơn nhiều so với gõ từng ký tự. Với tiếng Việt, gợi ý đặc biệt hữu ích vì mỗi âm tiết cần nhiều phím bấm do dấu thanh và dấu phụ (ví dụ: "nguyễn" cần gõ "nguyeenx" theo Telex - 8 phím cho 6 ký tự hiển thị).

Trong đếm ký tự, gợi ý nhập liệu là công nghệ "nhập nhiều ký tự với ít thao tác bàn phím". Để nhập "xin chào bạn" (12 ký tự bao gồm khoảng trắng), không cần gợi ý phải gõ ít nhất 12 lần, nhưng với gợi ý có thể chỉ cần 4-5 thao tác. Chỉ số KSPC (Keystrokes Per Character - số phím bấm trên mỗi ký tự) được dùng để đánh giá định lượng hiệu quả gợi ý nhập liệu.

Về quyền riêng tư, dữ liệu học của gợi ý nhập liệu chứa lịch sử gõ của người dùng, nên mật khẩu hoặc thông tin cá nhân có thể xuất hiện trong danh sách gợi ý. Việc thông tin cá nhân bị lộ qua gợi ý khi cho người khác mượn điện thoại không phải là hiếm. Trong trường nhập mật khẩu, vô hiệu hóa gợi ý (autocomplete="off") là nguyên tắc bảo mật cơ bản.