Tính năng đếm ký tự trong trình soạn thảo là công cụ cơ bản cho người viết và lập trình viên. VS Code hiển thị số dòng và số ký tự trên thanh trạng thái, khi chọn văn bản còn hiển thị thêm số ký tự của vùng chọn. Sublime Text hiển thị số ký tự vùng chọn trên thanh trạng thái. Notepad trên Windows 11 đã bổ sung tính năng đếm ký tự.

Định nghĩa "số ký tự" khác nhau giữa các trình soạn thảo. Ký tự xuống dòng được đếm là 1 ký tự (LF) hay 2 ký tự (CR+LF), hay không đếm? Tab được đếm là 1 ký tự hay theo chiều rộng hiển thị (4 hoặc 8 khoảng trắng)? BOM (Byte Order Mark) có được tính vào số ký tự không? Những khác biệt này khiến cùng một tệp có thể cho số ký tự khác nhau tùy trình soạn thảo.

Xử lý mã hóa ký tự cũng là tính năng quan trọng. UTF-8, Windows-1258 (mã hóa phổ biến cho tiếng Việt trước đây), TCVN3 (tiêu chuẩn Việt Nam cũ) - nếu không phát hiện và chuyển đổi đúng mã hóa sẽ gây lỗi hiển thị ký tự. VS Code tự động phát hiện mã hóa khi mở tệp và hiển thị trên thanh trạng thái. Chuyển đổi mã hóa (ví dụ: TCVN3 → UTF-8) cũng có thể thực hiện ngay trong trình soạn thảo. Đối với tiếng Việt, UTF-8 là tiêu chuẩn hiện đại, nhưng vẫn còn nhiều tài liệu cũ sử dụng TCVN3 hoặc VNI cần chuyển đổi.

Trình soạn thảo dành cho lập trình viên có các tính năng nâng cao: tô sáng cú pháp (tô màu từ khóa theo ngôn ngữ), tự động hoàn thành (đề xuất mã), tìm kiếm/thay thế bằng biểu thức chính quy, đa con trỏ (chỉnh sửa đồng thời nhiều vị trí), hiển thị khác biệt (trực quan hóa thay đổi). Tất cả các tính năng này đều dựa trên thao tác chuỗi ký tự.

Việc chọn trình soạn thảo cũng ảnh hưởng đến độ chính xác của đếm ký tự. Khi xử lý văn bản lớn (hàng trăm nghìn ký tự trở lên), hiệu năng trình soạn thảo trở thành vấn đề. Notepad mở tệp lớn chậm, trong khi VS Code xử lý mượt mà với tệp hàng trăm MB. Để đếm ký tự theo thời gian thực, cấu trúc dữ liệu nội bộ của trình soạn thảo (rope, piece table) cần được thiết kế hiệu quả.